canon van de westfriese omringdijk

 

	Eerste strandwalvorming “Er vormde zich een waddengebied zover het oog reikte. De eerste duinvorming vond plaats: wind en zee joegen langgerekte duinruggen op, lopend in zuidwest/noordoost richting. Zodra de eerste drogere ruggen waren gevormd, vestigden zich mensen in dit landschap. De ‘strandwallen’ zijn nu nog de ondergrond van het westelijk deel van Noord-Holland. Achter de strandwallen ontstond een moerassen- en krekengebied en vormde zich een uitgestrekt en dik pak Hoog- of Hollandveen.”
	Eerste veenontginningen “Veenontginningen ( met zijn karakteristieke lange kavelpatronen ) maakten het gebied vanaf de vroege middeleeuwen bewoonbaar en geschikt voor landbouwactiviteiten door ‘vrije friese boeren’.”
	Opkomst en invloed van de monniken van Egmond “Dit oudste klooster in Holland en Zeeland werd gesticht in de tiende eeuw, nadat de Egmonden in 726 door de monnik Adalbertus waren gekerstend. De abdij van Egmond was in de Middeleeuwen een belangrijk centrum van de geschiedschrijving in Holland. De monniken hebben een rol gespeeld bij de ontwikkeling van de eerste dijken in de regio.”
	Strijd tegen water "De regelmatige dreiging die uitging van grotere wateroppervlakten bij het bewoonbaar maken van het veen had de eerste aanleg van terpen, dijkjes en dammen tot gevolg."
	Ring van dijken rond Westfriesland voltooid "Ontginning van het veen had ook tot gevolg dat de strijd tegen het buitenwater op steeds grotere schaal moest worden gevoerd. Dijk- en damaanleg leidde onder andere tot het ontstaan van een aaneengesloten ring waarvan we weten dat die in de dertiende eeuw gesloten was. Toen werd de Westfriese Zeedijk voor het eerst schriftelijk genoemd in een giftbrief ( over de Schagerdam van St. Maarten naar Valkkoog) van de abt van Egmond."
	Willem II, zijn strijd en zijn dood. "De 'Vrije Friezen' weigeren al generaties lang de zeggenschap over het gebied binnen de Omringdijk te erkennen, die door de graven van Holland wordt geclaimd. Als graaf Willem II in de dertiende eeuw tot Rooms koning wordt gekroond en als kandidaat keizer wordt gezien probeert hij orde op zaken te stellen. Bij een aanval over ijs in 1256 sneuvelt hij."
	Floris V, zijn wraak en zijn dwangburchten. "Floris V, zoon van Willem II, eist in West-Friesland het lichaam van zijn vader op en grijpt de macht. Hij versterkt de Westfriese Omringdijk met een aantal dwangburchten en realiseert daarmee een miltaire structuur waarmee hij de Noordelijke Nederlanden onder controle kan houden."
	Slag bij Vroonen. Definief einde van Vrije Friezen. “Na de dood van Floris V komen de West-Friezen weer in opstand. Bij een bloedige veldslag verliezen zij bijna alle ‘weerbare mannen’ en komt een definitief eind aan de onafhankelijkheid.”
	Voltooiing van de Omringdijk en de waterstaatkundige organisatie t.b.v. onderhoud en herstel "Het bestaan van de ringdijk verplichtte al degenen die er het genot van hadden tot een gedeelde zorg voor onderhoud en herstel. Floris V legde al de fundamenten voor een degelijke en eerlijke organisatie daarvan. Vroegste vormen van waterschap."
	Opbloei der steden ( Enkhuizen, Hoorn, Alkmaar ) “Ontwikkeling en bloei van de steden in de Gouden Eeuw.”
	De Opstand (1572) en keuze van Westfriese steden voor de prins. "De slag op de Zuiderzee en de overgang naar de Prins van Oranje met Sonoy. De geuzen bij Enkhuizen en het Verraad van het Noorderkwartier."
	Molens en de grote droogmakerijen van 16e en 17e eeuw “De introductie van de poldermolen. Redding of ramp ? Het maakte de aanleg mogelijk van droogmakerijen binnen en buiten de Omringdijk. Het droogleggen van grote wateren als Zijpe, Beemster en Schermer had een gunstig effect op de veiligheid in het gebied.”
	De laatste dijkdoorbraak en watersnood van 1675 “Vanaf de twaalfde eeuw zijn er overstromingen geregistreerd. De laatste in het gebied van de Westfriese Omringdijk vond plaats in november 1675. Dreiging is er daarna zeker nog geweest, maar die heeft men steeds met vereende krachten af kunnen wenden.”
	1637-1695 Het Groot Proces “Onderhoud en reparatie van de dijk en de ( eerlijke ) verdeling van de verantwoordelijkheid daarvoor houdt de gemoederen lang bezig.”
	Verval der zuiderzeehavensteden “Vanaf 1650 zette de achteruitgang van de steden zich in. Amsterdam overvleugelde de westfriese steden steeds meer. De groei van de haringvisserij ( Enkhuizen ) kwam tot stilstand. De havens verzandden en het aantal inwoners liep dramatisch terug.”
	Vetweiderij in West-Friesland gevolgd door veepest “In de 17e eeuw steeg de boerenwelvaart als gevolg van blijvende vraag naar zuivelproducten. Vetweiders zorgden voor vlees. De boerderij ontwikkelde zich van langhuis naar stolp. Maar de economische teruggang in het begin van de 18e eeuw werd ook nog gevolgd door veepest; dat had desastreuse gevolgen.”
	De paalwormramp in 1732 en begin van het “stenen tijdperk” “Uit de vaart naar de Oost kwamen schepen terug met de paalworm. Een vraatzuchtig schelpdier dat de houten vloot bedreigde en in het begin van de achttiende eeuw ook de palen aan de dijken aantastte. 1732 werd in dat opzicht een waar rampjaar. Er moest radicaal worden gebroken met het systeem van wierdijken en de ( dure ) stenen glooiing werd het alternatief.”
	Oorlogsdreigingen in de 18e eeuw “Tijdens het bestaan van de Republiek hebben er in West-Friesland geen directe oorlogshandelingen plaatsgevonden, maar de bewoners ondervonden wel de gevolgen van de vele oorlogen waar ze bij betrokken was. Vooral aan het einde van de 18e eeuw was er grote politieke onrust en bracht een Engels-Russische invasie militairen op de dijk.”
	Aanleg van het Noordhollands kanaal "Ingenieur Jan Blanken ontwierp in opdracht van koning Willem I een tachtig kilometer lang kanaal in de volle lengte van Noord-Holland. Het werd gerealiseerd tussen 1819 en 1824. Tussen Alkmaar en Schoorldam gaan Omringdijk en Kanaal gezamenlijk op."
	Modernisering van de Westfriese landbouw in de 19e eeuw “Gaandeweg de 19e eeuw werd de eerste aanzet tot verbetering en mechanisatie van de landbouw gegeven. De eerste kaasfabriekjes werden opgericht en in 1887 was er de eerste groenteveiling. Rond 1900 ontwikkelde zich de bloembollenteelt en werden grote technische stappen vooruit gemaakt met de toepassing van verschillende landbouwmachines.”
	Afsluitdijk “Het temmen van de Zuiderzee door de aanleg van de Afsluitdijk heeft belangrijke consequenties gehad voor de Westfriezen, onder andere ten aanzien van de veiligheid.”
	Dijkdoorsnijdingen in 20e eeuw “Behoefte aan verbeterde waterwegen en de toename van het auto- en treinverkeer leidde tot lokale en wegen- en kanalenplannen die tussen de Wereldoorlogen deels zijn uitgevoerd. ( o.a. om werk te verschaffen ) De Westfriese Omringdijk werd daarbij niet ontzien en op verschillende plaatsen opengelegd.”
	Tweede Wereldoorlog “De oorlog voor West-Friesland is er voornamelijk een van lokale incidenten. Het speelt een rol bij het onderbrengen van vluchtelingen en de voedselvoorziening voor de Duitsers. Amsterdammers gaan er in de hongerwinter op zoek naar voedsel.”
	Ruilverkavelingen en Overloop “Grootschalige vernietiging van oude structuren in het landschap door de rationalisering van de landbouw en de daarmee samengaande verkavelingen in de 60er/70er jaren. Oude vaarpolders worden rijpolders. Bewoners van de Randstad vestigen zich in nieuwe wijken in de dorpen en steden van West-Friesland. (De Overloop) Veel oorspronkelijke bewoners emigreren.”